NKO-arts waarschuwt voor oorreinigingsmiddelen: "Meestal is er geen enkele reden om iets te doen

Voor wie zijn oren wil schoonmaken, bestaat er een ruim assortiment aan hulpmiddelen: van wattenstaafjes en oorlepeltjes tot oorkaarsen, kleine stofzuigertjes en zelfs cameraatjes die in de gehoorgang kunnen worden gebracht. Toch is al dat gereedschap voor de meeste mensen overbodig. Dat zegt prof. dr. Olivier Vanderveken, diensthoofd neus-, keel- en oorheelkunde in het UZA en het UZ Brussel.

Volgens de specialist is er bij de meerderheid van de mensen geen enkele reden om iets met het oor te doen. Oorsmeer is geen afvalstof die zo snel mogelijk verwijderd moet worden, maar een natuurlijk beschermingsmiddel dat het oor zelf aanmaakt en meestal ook zelf afvoert.

Waarom oorsmeer nuttig is

Oorsmeer, in de medische wereld cerumen genoemd, wordt geproduceerd in het buitenste deel van de gehoorgang. Het houdt het oor vochtig, beschermt de huid tegen uitdroging en vormt een barrière tegen stof, vuil en bacteriën. Dankzij de natuurlijke beweging van de kaak bij praten en kauwen verplaatst het oude oorsmeer zich langzaam naar buiten, waar het vanzelf verdwijnt of bij het wassen wordt meegenomen.

Dat zelfreinigende mechanisme werkt bij de meeste mensen probleemloos. Zolang iemand geen klachten heeft, is ingrijpen dus niet nodig. Wie toch in de gehoorgang peutert, riskeert het systeem juist te verstoren.

Wattenstaafjes en oorlepeltjes kunnen schade veroorzaken

Wattenstaafjes zijn het bekendste hulpmiddel, maar ook een van de meest besproken. Door een wattenstaafje in de gehoorgang te brengen, wordt oorsmeer vaak niet verwijderd maar juist dieper naar binnen geduwd. Daar kan het samenklitten en een prop vormen die het gehoor belemmert.

Bovendien is de huid van de gehoorgang dun en kwetsbaar. Een wattenstaafje, oorlepeltje of ander hard voorwerp kan kleine wondjes maken. Die kunnen ontsteken en in het slechtste geval leiden tot een beschadiging van het trommelvlies. Ook het gebruik van oorkaarsen is omstreden: daarbij wordt warme was in de gehoorgang gebracht, wat brandwonden of verstopping kan veroorzaken.

Zelfs kleine stofzuigertjes en cameraatjes die speciaal voor de oren worden verkocht, bieden geen garantie op veiligheid. Het idee dat je met een camera precies ziet wat je doet, neemt het risico op beschadiging niet weg.

Wanneer is een oorprop wel een probleem?

Een oorsmeerprop kan klachten geven die het dagelijks leven verstoren. Denk aan een dof gevoel in het oor, verminderd gehoor, oorsuizen, jeuk of een gevoel van druk. Soms ontstaat een verstopping doordat oorsmeer door hulpmiddelen dieper in de gehoorgang terechtkomt, of doordat de gehoorgang van nature nauw is.

In zulke gevallen is het aangewezen om een arts of een gespecialiseerde zorgverlener te raadplegen. Die kan het oor bekijken en het oorsmeer op een veilige manier verwijderen, bijvoorbeeld door te spoelen of met een speciaal instrument. Ook bestaan er verzachtende oordruppels die het oorsmeer zachter maken, maar het is verstandig om die niet zomaar te gebruiken zonder advies, zeker niet bij een mogelijk beschadigd trommelvlies of bij een oorontsteking.

Een gezonde gewoonte: met rust laten

De boodschap van de specialist is duidelijk: voor de meerderheid van de mensen is er geen enkele reden om iets aan het oor te doen. Wie geen klachten heeft, kan het oor het beste met rust laten. Bij het wassen volstaat het om de buitenkant van het oor voorzichtig schoon te maken met een washandje of doekje.

Wie toch het gevoel heeft dat er te veel oorsmeer zit of last krijgt van zijn oren, klopt beter aan bij een arts dan zelf aan de slag te gaan met een van de vele commerciële hulpmiddelen. Zo vermijd je niet alleen onnodige kosten, maar vooral ook schade aan een orgaan dat zichzelf prima kan onderhouden.