Techbazen als Hollywood-schurken: van klootzak naar superslechterik

Mark Zuckerberg en zijn collega-techbazen zijn in Hollywood steeds vaker te zien als de schurk van dienst. Waar de techondernemer jarenlang werd neergezet als een wat onhandige maar ambitieuze klootzak, groeit hij in recente films en series uit tot een echte superslechterik. Die verschuiving zegt niet alleen iets over de beeldvorming rond Silicon Valley, maar ook over hoe de samenleving naar macht en technologie kijkt.

Van nerd tot machtsbeluste CEO

De techbaas als personage is niet nieuw. In de begindagen van het internet stonden programmeurs en oprichters vooral bekend als slimme buitenbeentjes: mensen die met een idee en een laptop de wereld wilden verbeteren. Dat beeld kantelde naarmate bedrijven als Facebook, Google en Amazon uitgroeiden tot spelers met een mondiale impact. Wat begon als een verhaal over innovatie, werd geleidelijk een verhaal over macht.

In de popcultuur vertaalde die ontwikkeling zich eerst in een menselijke, feilbare figuur. De techbaas was geen monster, maar iemand die te ver was doorgeschoten in zijn ambitie. Hij loog, manipuleerde en dacht vooral aan zijn eigen belang, maar bleef herkenbaar. Die tussenfase leverde personages op die het label ‘klootzak’ kregen: irritant, arrogant, maar niet zonder menselijke trekken.

De laatste jaren is daar verandering in gekomen. Steeds vaker wordt de techbaas neergezet als een figuur die bewust kwaad doet. Hij is niet langer een verdwaalde idealist, maar een calculerende machthebber die de samenleving naar zijn hand zet. Daarmee schuift het personage op naar de klassieke superslechterik: iemand met veel geld, veel invloed en weinig scrupules.

Waarom Hollywood de techbro omarmt

Voor scenarioschrijvers is de techmiljardair een droompersonage. Hij beschikt over middelen die een gewone schurk niet heeft: servers vol data, algoritmes die gedrag sturen en een netwerk dat wereldwijd reikt. Daardoor kan hij op een subtiele manier kwaad doen, zonder dat daar meteen een wapen of een explosie aan te pas komt.

Die dreiging is bovendien actueel. Kwesties rond privacy, desinformatie en de macht van platforms staan volop in de belangstelling. Het publiek herkent de verhalen uit het nieuws en ziet ze graag terug op het scherm, waar ze worden uitvergroot tot een duidelijke strijd tussen goed en kwaad. De techbaas leent zich daar goed voor, omdat hij zowel bewondering als wantrouwen oproept.

Ook de persoon van Mark Zuckerberg zelf speelt een rol. Zijn publieke optredens, zijn imago en de vele controverses rond zijn bedrijf maken hem tot een figuur die het publiek denkt te kennen. Personages die op hem lijken, krijgen daardoor extra lading. Het publiek hoeft niet uit te leggen wie de schurk is; de verwijzing is meteen duidelijk.

Wat de verschuiving zegt over ons

De evolutie van klootzak naar superslechterik is meer dan een filmtrend. Ze weerspiegelt een bredere maatschappelijke verschuiving: het vertrouwen in grote technologiebedrijven is gedaald, en de bewondering voor hun oprichters is omgeslagen in scepsis. Waar de techondernemer ooit als held werd gezien, wordt hij nu steeds vaker als een bedreiging ervaren.

Toch blijft het beeld gelaagd. De techbaas is niet alleen een schurk, maar ook een spiegel van wat de samenleving zelf belangrijk vindt: vooruitgang, efficiëntie en winst. Zolang die waarden spanning blijven oproepen, zal Hollywood de techbro blijven gebruiken als personage. De vraag is niet of hij terugkomt, maar hoe kwaad hij de volgende keer mag zijn.